Cách Chúng Ta Cảm Thụ Nghệ Thuật

Sáng nay tự dưng muốn nghe lại album "Chat với Mozart" của Mỹ Linh. Tự dưng trong một phút thoáng chốc, giai điệu của một bài hát trong album này vang lên trong đầu mình. Có những lúc "tự dưng" như vậy đấy, không thể lý giải nổi.

Mình thích Mỹ Linh. Album nào của Mỹ Linh cũng thích hết nhưng đúng là album "Chat với Mozart" là album ấn tượng nhất của mình. Không biết có phải do nó mang âm hưởng của những giai điệu huyền thoại của nhạc cổ điển hay không. Sau này có thêm "Chat với Mozart II" nữa nhưng mình vẫn thích album đầu tiên nhất.

Như thói quen, mình thường vừa nghe nhạc trên Youtube vừa lấy tay lướt đọc comment (rảnh dễ sợ). Rồi tự dưng đang nghe hay bỗng đọc phải một comment bảo rằng việc phổ lời lên những bản nhạc cổ điển huyền thoại (vốn không lời) là một hành động xúc phạm Mozart, và bĩu môi chê rằng những người chỉ biết thưởng thức nhạc có lời trong album này là thuộc loại tầm-thường không biết thưởng thức nghệ thuật.

Vốn như bình thường là chị Trang sôi máu rồi đó. Như hồi xưa có đứa vả vào mặt mình bảo nghe nhạc Trịnh Công Sơn mà không phải do Khánh Ly hát thì chưa phải biết thưởng thức nhạc Trịnh. Nghe nhạc Trịnh mà không thấy hay thì chưa hiểu rõ sự đời. Oạch, các bác đã gặp bác Trịnh để xác nhận với bác í điều đó chưa mà nói như đúng rồi thế. Mình đây đã có dịp ngồi ăn trưa với bác Sơn, chụp ảnh với bác Sơn rồi nhưng mình cũng xin thừa nhận rằng mình không phải fan nhạc của bác. Có vài bài mình thấy hay, còn nhiều bài thì mình cũng không cảm mấy. Và mình không bao giờ đưa ra chuẩn mực rằng ca sĩ này đủ sức trải đời để hát nhạc Trịnh hay chưa. Vì mình thấy ai thích hát bài gì thì để cho họ hát. Còn bạn thích nghe ai hát thì bạn cứ tự chọn thôi, sao phải ép bản thân nghe cái không ưng rồi mất công sức gõ mấy lời dèm pha làm chi không biết.

Trở lại với cái cmt "nâng tầm" thưởng thức nhạc cổ điển ở trên, mình chưa sôi máu thì có người đã sôi máu rồi :)) Người này phê bình người kia nghe nhạc cổ điển "có lời" là ngu muội, người kia đáp trả người này rằng chỉ biết chụp mũ người khác để tỏ vẻ mình "hàn lâm".

Mình thì thấy rằng chẳng có ai đúng ai sai trong vụ này. Vấn đề xuất phát từ việc bạn ngẫu nhiên tiếp xúc với cái gì trước mà thôi. 

Nếu từ nhỏ được tiếp xúc với các kiểu nhạc cổ điển thính phòng thì sẽ thấy nhạc cổ điển chỉ hay với các dàn ochestra hoành tráng. Công ty mình có một anh chơi violon từ năm 5 tuổi, hỏi anh ấy có nghe nhạc AKB không thì anh ấy trả lời mấy mươi năm cuộc đời anh ấy chưa bao giờ nghe bản nhạc nào có lời. Cả công ty mọi người cười ngất :)) (vì mấy đứa đang bàn tán xem năm nay em AKB nào được bầu chọn số 1 trong cuộc tổng tuyển cử cả nước - cuộc bầu chọn này có số người tham gia và quan tâm nhiều hơn hẳn bầu chọn thủ tưởng Nhật nhé).

Như mình từ nhỏ không có dịp thưởng thức nhạc hàn lâm, nghe nhạc vàng nhạc sến nhạc cải lương quen rồi thì thấy mấy bản nhạc không lời sao nó quá ...nhạt nhẽo. Mình nhớ lần đầu tiên nghe bản nhạc không lời trên tivi cứ đợi mãi hoài mà sao không thấy ca sĩ nào hát :)) Mà mình nghĩ người như mình không phải ít.

May nhờ có Mỹ Linh mạnh dạn "dân gian" hoá nhạc cổ điển thính phòng, phổ lời để biến nó thành những bài hát hơi hướng pop nên mình mới có cơ hội biết đến Mozart, biết đến Tchaikovski, biết đến Hồ Thiên Nga... Và nhờ thế nên giờ nghe nhạc không lời của Beethoven hay Chopin thấy cũng thích. Đặc biệt còn thích Noctune giống anh Captain Ri trong Crash Landing On You nữa :))

Bởi vậy đừng lấy thước đo giá trị riêng của bạn để oánh giá sở thích cũng như khả năng cảm thụ nghệ thuật của người khác. Việc bạn thích nhạc giao hưởng không hề làm cho bạn cao sang thêm chút nào. Cũng như việc mình thích nhạc Mỹ Tâm Đan Trường cũng không hề làm mình tầm thường đi (chưa kể mình còn thích Britney Spears và những ca sĩ quái dị khác).

Tất cả chỉ là do sự tình cờ ngẫu nhiên bạn được tiếp xúc với cái gì trước mà thôi. Thường người ta sẽ lấy cái ấn tượng đầu tiên đó làm chuẩn mực cho mãi những thứ về sau. 

Ví dụ như chuyện hai đứa nhỏ nhà mình, chúng thích ăn kanikama - loại chả cá giả cua (giá rẻ hơn cua thật gấp 10 lần) hơn là ăn cua thật. Bỏ tiền furusato nouzei mua cua tươi cho chúng ăn thì chúng bảo mẹ ơi đây không phải cua, nhạt thách à :))

P/s: Ước chi một lần được xem vở Hồ Thiên Nga để xác nhận khả năng cảm thụ nghệ thuật của mình :))